Wady Wymowy

Najczęstsze wady wymowy

Największą grupę wad wymowy stanowią wady artykulacyjne nazywane dyslalią - zakłócenie dźwięków mowy, zaburzenia artykulacji, zaburzenia wymowy. Jest to nieprawidłowość w wymawianiu jednej lub wielu głosek, a nawet wszystkich lub niemal wszystkich głosek od razu (bełkot). Zachowane są rytm, melodia
i akcent, sama wymowa jest jednak zniekształcona i mało lub zupełnie niezrozumiała.

W obrębie dyslalii wyróżniamy:

seplenienie - nieprawidłowa wymowa głosek: s, z, c, dz,  sz, ż, cz, dż,  ś, ź, ć, dź

Rozróżniamy przy tym rodzaje seplenienia:

międzyzębowe (sygmatyzm interdentalny) - język znajdujący się w linii środkowej lub z boku jamy ustnej wysuwa się miedzy zęby. Jest on spłaszczony (brak rowka) i dlatego powietrze rozprasza się po całej jego powierzchni. Brak zbliżenia dolnych i górnych zębów (dentalizacji)

boczne (sygmatyzm lateralny) język układa się niesymetrycznie w obrębie jamy ustnej właściwej, strumień powietrza wydostaje się zamiast w linii środkowej - w linii bocznej (obustronnie lub jednostronnie)

wargowo-zębowe (sygmatyzm labio-dentalny) - język nie bierze udziału w artykulacji. Szczelina tworzy się między dolną wargą
a górnymi siekaczami lub między górną wargą a dolnymi siekaczami

przyzębowe (sygmatyzm addentalny) - język przyciska się do wewnętrznej powierzchni zębów

dorsalne (sygmatyzm dorsalny) - szczelina tworzy się między dorsum a głównie dziąsłami

nosowe (sygmatyzm nasalis) - układ języka jest prawidłowy, a podniebienie miękkie nie jest zupełnie opuszczone, co powoduje, że w czasie artykulacji głosek powietrze wydostaje się jednocześnie przez nos i przez usta

krtaniowe (sygmatyzm laryngealis) - artykulacji głosek towarzyszy szmer krtaniowy lub zwarcie krtaniowe

podniebienne (sygmatyzm palatalis) - wymowa głosek sz, ż, cz, dż pozornie zbliżona do ś, ź, ć, dź w wyniku zbliżania czubka języka do palatum (podniebienia)

świszczące (sygmatyzm stridens)-dyskusyjne- bardzo ostre, świszczące brzmienie głosek dentalizowanych (czyli s, z, c, dz ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż), które powoduje silny prąd powietrza powstały w wyniku utworzenia się głębokiego rowka wzdłuż linii środkowej języka

reranie (rotacyzm) - nieprawidłowa wymowa głoski r. Rozróżnia się m.in. następujące rodzaje rotacyzmu:


języczkowe (rotacyzm uwularny) - zamiast czubka języka drga języczek (uwula)

welarny - drga welum wraz z tylną częścią języka

gardłowy (rotacyzm faryngalny) - drga obsada języka przy tylnej ścianie gardła

międzyzębowy (rotacyzm interdentalny) - drga wsunięty język między zęby

przedsionkowy - język drga w przedsionku, najczęściej przy górnej wardze

wargowy (rotacyzm labialny) - może być dwuwargowy lub labiodentalny (wargowo-zębowy) - język drga wsunięty między zęby

policzkowy (rotacyzm bucalis) - strumień powietrza kierowany jest w bok i wprowadza w drgania policzki

rotacyzm jednouderzeniowy -dyskusyjny- przypominający dźwięk pośredni pomiędzy głoską r a l


Kappacyzm i gammacyzm - głoskom k, g towarzyszy zwarcie krtaniowe lub szmer krtaniowy

Lambdacyzm - nieprawidłowa realizacja głoski l najczęściej w postaci między innymi:

- l międzyzębowe - podczas realizacji głoski język wsuwa się miedzy zęby
- l bez zwarcia czubka języka z wałkiem dziąsłowym górnym
- l bez prawidłowej pionizacji języka


Betacyzm - nieprawidłowa realizacja głoski b

Tetacyzm - nieprawidłowa realizacja głosek t d n

Nosowanie (rhinolalia) - zaburzenie artykulacji oraz zaburzenia barwy głosu w następstwie wadliwego rezonansu nosowego. Mówienie z nieprawidłowym poszumem nosowym; głoski nosowe wymawiane są jak głoski ustne lub odwrotnie

Mowa bezdźwięczna - to zaburzenia w realizacji dźwięczności, które polegają na zastępowaniu głosek dźwięcznych ich odpowiednimi głoskami bezdźwięcznymi lub myleniu obu szeregów.